Méditations mensuelles
Cầu nguyện nơi kín đáo
Mátthêu 6,5-6Có rất ít đoạn trong các sách Tin Mừng mà Chúa Giêsu đưa ra những lời chỉ dẫn cụ thể và thực tế – gần như đến mức đòi hỏi phải được hiểu theo nghĩa đen. Chẳng hạn, khi đọc lời dạy “hãy yêu kẻ thù”, chúng ta được mời gọi áp dụng giáo huấn ấy vào đời sống mình, đồng thời ý thức rằng đó là một thách đố của tình yêu chỉ có thể thực hiện được nhờ ơn trợ giúp của Thiên Chúa. Nhưng khi nghe lời: “Khi cầu nguyện, hãy vào phòng”, hay đến một nơi riêng tư, thì đây là một ví dụ thực hành mà hầu hết mọi người đều có thể thực hiện tại nhà.
Trước giáo huấn đơn sơ và rõ ràng này của Chúa Giêsu, bài học đầu tiên chúng ta có thể rút ra từ lời khuyên Tin Mừng này – hay suy niệm thích hợp nhất mà chúng ta có thể thực hiện – là đừng chần chừ nữa, nhưng hãy cố gắng đem những lời ấy của Chúa Giêsu vào thực hành và tìm cho mình một không gian yên tĩnh, riêng tư. Thứ hai, điều quan trọng là đặt bản văn này trong bối cảnh Tin Mừng của nó và nhận ra ý nghĩa của nó đối với thời đại chúng ta.
Đoạn văn này là một phần trong loạt giáo huấn của Chúa Giêsu về lòng đạo đức của người Do Thái và cái nhìn mới mẻ mà Người đem đến cho đời sống ấy. Đối với chúng ta, cái nhìn mới mẻ này có thể dường như là chuyện của quá khứ, bởi chúng ta đã nhiều lần nghe kể về Chúa Giêsu. Hoặc chúng ta có thể cảm thấy rằng những lời của Người không có gì đặc biệt mới mẻ, vì ngày nay có vô số phương pháp chăm sóc bản thân và thực hành chánh niệm khuyến khích con người tìm kiếm sự tĩnh lặng, chấp nhận chính mình và suy niệm.
Trong bối cảnh của mình, giáo huấn này không phải là lời đề cao việc đạo đức riêng tư hơn việc đạo đức công khai, nhưng là một lời cảnh báo về ý nghĩa của các thực hành tôn giáo. Lòng đạo đức được biểu lộ nơi công cộng luôn có nguy cơ dẫn đến thói đạo đức giả; và trước nguy cơ ấy, lòng đạo đức riêng tư – vốn bao hàm sự giao tiếp trực tiếp với Thiên Chúa – giúp con người được giải thoát khỏi cái nhìn của người khác. Việc cầu nguyện nơi kín đáo mang lại sự tự do cho những ai nhìn nhận rằng mình không biết cầu nguyện thế nào, để rồi họ có thể cầu nguyện với sự đơn sơ của một trẻ thơ, không quá bận tâm đến việc lời nói của mình có đúng hay không.
Nhưng hơn cả một lời khuyên thực hành, hơn cả một hình thức chăm sóc bản thân, và vượt xa một lời cảnh báo chống lại sự giả hình, gương mẫu này đặt chính tương quan hiếu thảo của Chúa Giêsu với Chúa Cha làm khuôn mẫu cho việc cầu nguyện. Dường như Chúa Giêsu đang nói rằng: đừng cầu nguyện nơi công cộng, nhưng trên hết, đừng cầu nguyện như thể Thiên Chúa ở xa vời. Điều mới mẻ trong sứ điệp và giáo huấn của Chúa Giêsu là chúng ta biết mình được yêu thương trước khi biết mình được lắng nghe; và chính vì được yêu thương như thế, chúng ta có thể được lắng nghe.
Gương mẫu của Chúa Giêsu, Đấng đã lui vào nơi thanh vắng để cầu nguyện một mình trong nhiều đoạn Tin Mừng, cho thấy chính Người cũng tìm kiếm một sự thân mật độc nhất với Thiên Chúa, một mối tương quan cá vị. Qua đoạn Tin Mừng này, Chúa Giêsu tiếp tục mở ra sự hiệp thông với Thiên Chúa cho mọi người mà không loại trừ một ai.