JaarbriefVergeef ons onze schulden, zoals ook wij hebben vergeven wie ons iets schuldig was. (Matteüs 6:12)
Deze bede verschilt van de andere beden uit het Onze Vader. Het is niet alleen een gebed tot God, maar spreekt ook over wat wijzelf doen: “zoals ook wij hebben vergeven”, of “zoals ook wij vergeven”. De eerste variant heeft de voorkeur van de bijbelgeleerden, maar de tweede wordt het meest gebruikt.
Wie deze bede uitspreekt “stelt zichzelf, als ik het zo mag zeggen, tot een deugdzaam voorbeeld voor God, en roept Hem, die ver verheven is boven elke imitatie, op om hem na te doen,” stelt de heilige Maximus de Belijder, niet zonder verbazing, in zijn commentaar uit de 7e eeuw. Maar wie is er zo zeker van dat hij in zijn vergeving tot het uiterste is gegaan, dat hij God kan vragen om hetzelfde te doen? Elders benadrukt de Bijbel juist dat de vergeving die wij ontvangen, voorafgaat aan de vergeving die wij zelf schenken: “Zoals de Heer u vergeven heeft, moet u elkaar vergeven” (Kol. 3:13). De enorme liefde waarmee God ons overstelpt, kan naar anderen toe uitvloeien, doordat wij op onze beurt vergeving schenken.
Waarom is de volgorde in het Onze Vader dan: eerst wij, dan God? We moeten die woorden letterlijk opvatten: ‘schulden vergeven’ betekent jezelf armer maken. Als het gaat over kwijtschelden van schulden, betekent vergeving allereerst een verlies.
In de brief aan de Kolossenzen wordt vergeving aangeduid met een woord dat een overvloedige en onvoorwaardelijke gave beschrijft: “de Heer heeft u genade geschonken”. Het woord dat Jezus meestal gebruikt voor vergeven is eigenlijk nogal banaal. Het betekent ‘laten’, zoals wanneer je zegt: “laat maar zitten”, of “laat maar gaan”. Met “Vergeef ons onze schulden”, vragen wij aan God om de schulden die ons terneerdrukken, ‘te laten gaan’ en ons zo ‘vrij te laten’. Als armen, die daadwerkelijk niets hebben om te geven, smeken wij God om niets van ons terug te vragen.
Wij zijn niet in staat om onszelf te bevrijden van het kwaad dat ons in het verleden werd aangedaan. Ook in die zin zijn wij arm: wij kunnen de soms heftige pijn van het leed dat wij ondergingen niet zomaar doen verdwijnen.
Als wij bidden: “zoals ook wij hebben vergeven wie ons iets schuldig was”, betekent dat niet dat wij trots zeggen: “Kijk eens, God, hoe gul ik vergeving heb geschonken’. Het betekent alleen dat wij naar God komen als een arme die er vanaf ziet om zijn rechten te doen gelden. Soms houden wij namelijk in het geheim een lijstje bij van alles wat ons is aangedaan, zodat we, als het ons uitkomt, onze rechten op een schadevergoeding kunnen doen gelden. Zo’n ‘boekhouding’ lijkt ons misschien zekerheid te bieden, maar in werkelijkheid raken wij er alleen maar door verlamd. Om echt vrij te worden, moeten wij alles loslaten dat ons alleen maar verdriet kan opleveren.
Wat maakt het voor jou moeilijk om te vergeven?
Zijn er dingen die je niet zomaar kunt loslaten? Wat doe je dan?
Ben je bereid om arm te worden, zodat je kunt ontdekken hoeveel vrijheid en vreugde vergeving met zich meebrengt?