Monthly Bible
Commentaries
Chọn để yêu
1 Gioan 3,11-18Không có đoạn nào của Thư thứ nhất của thánh Gioan mà từ “anh em” lại xuất hiện nhiều như trong những câu vắn vỏi này: ở số nhiều hay số ít, từ ấy được thấy đến bảy lần. Và thật đáng ngạc nhiên, trong trình thuật về Cain và Aben mà đoạn văn của chúng ta nhắc đến (St 4,1-16), chính từ ấy cũng xuất hiện bảy lần. Có lẽ đây chỉ là một sự trùng hợp, nhưng điều đó lập tức định hướng chúng ta theo một hướng nhất định: khi anh chị em ở với nhau, việc yêu thương không phải là điều tự nhiên xảy đến. Những ganh đua có thể nảy sinh, và xung đột xuất hiện. Vậy chúng ta phải cư xử thế nào?
“Đừng bắt chước Cain,” đoạn văn nói (c. 12), nhưng hãy như “Đức Kitô” (c. 16). Và “Đức Kitô” hiển nhiên là Chúa Giêsu. Như thể tác giả đang chỉ tay về phía Người.
Cain cảm thấy bị đe doạ bởi em mình, bởi vì Aben dường như được chấp nhận hơn. Để không còn cảm thấy mối đe doạ ấy, ông đã phải loại bỏ người anh em này, gạt bỏ anh khỏi tầm nhìn của mình. Còn “Đấng ấy”, Đức Giêsu, Người đã làm gì? Người đã có thể “thí mạng vì chúng ta”, cuộc sống trần thế chóng qua và mong manh của Người (tức là “mạng sống”, như bản văn nói ở câu 16), để trao ban cho người khác. Trong khi người trước thực sự sống trong một thế giới của sự chết, không chỉ là nơi mọi sự cuối cùng đều phải khuất phục trước cái chết, mà còn là nơi cái chết được giáng xuống trên những ai đe doạ chúng ta, thì Đấng sau lại đặt chúng ta vào một tình trạng hoàn toàn ngược lại; nhờ Người, chúng ta được bước vào cõi sống (c. 14), và sự sống ấy là sự sống đời đời (c. 15). Vì thế, chúng ta có thể mở lòng với người khác (c. 17) mà không cảm thấy bị đe doạ, và trao ban tất cả cho họ, ngay cả chính mạng sống mình (c. 16).
Đối với tác giả bức thư, tình yêu huynh đệ nằm ở trung tâm của sự đối nghịch giữa sự sống và sự chết này. Yêu nghĩa là thực hiện một chọn lựa. Chúng ta phải “chọn yêu thương”, như Thầy Roger vẫn nói. Dù theo một vài bản văn Do Thái, người ta nên thương xót Cain vì ông hiện diện trong mỗi người chúng ta, chúng ta vẫn phải chọn không giống như ông. Vì thế, chúng ta phải chọn sự sống được ban trong Đức Kitô hơn là thế giới của sự chết vẫn tự nhiên bao quanh chúng ta.
Yêu nghĩa là sống và làm cho người khác được sống. Sống sự sống duy nhất đích thực, sự sống đời đời. Đón nhận sự sống ấy hết lần này đến lần khác, mặc cho sự bất xứng của mình, và thông truyền nó cho những người khác nghèo khó như chúng ta. Có thể bức thư này đang phản đối những ý tưởng của một số Kitô hữu, những người mải tìm kiếm các tư tưởng cao siêu và thiêng liêng, nên cho mình ở trên các tín hữu bình thường và khinh thường những cử chỉ như mở lòng và chia sẻ của cải của mình (c. 17).
Tình yêu luôn đi theo một chuyển động đi xuống. Nó không bao giờ bằng lòng với lời nói, ý tưởng hay cảm xúc. Nó bị chạm tới bởi nỗi khốn cùng rất thực mà nó nhìn thấy, nỗi khốn cùng ấy làm nó xao động. Nó tìm cách đáp lại điều đó; nó trao ban chính mình không mệt mỏi và không bao giờ lùi bước trước những công việc khiêm hạ nhất.
Tuy nhiên, thánh Gioan nối kết nhu cầu phải chứng tỏ tình yêu bằng hành động với lời mời gọi khẩn thiết là yêu thương “cách chân thật” (c. 18). Qua đó, ngài không muốn nói trước hết rằng tình yêu phải chân thành và đứng vững trước thử thách của sự thật. Đối với ngài, từ “sự thật” quy chiếu đến điều Thiên Chúa đã tỏ cho thấy về chính mình, đến cách Chúa Giêsu đã cho chúng ta thấy tình yêu là gì (c. 16).
Dù tất cả chúng ta đều có một vài ý niệm về tình yêu và khao khát nó, chúng ta vẫn không biết tình yêu là gì. Điều chúng ta gọi là tình yêu không phải lúc nào cũng là tình yêu. Để khám phá tất cả những gì chứa đựng trong từ ấy, chúng ta phải chăm chú nhìn vào gương mẫu của Chúa Giêsu, Đấng không bao giờ đặt mình lên trên anh em mình và hơn nữa đã không ngần ngại hiến mạng sống. Sự chân thật của tình yêu nơi chúng ta không được phán xét theo những tiêu chuẩn thuần tuý nhân loại hay tâm lý. Nó hệ tại ở điều Chúa Giêsu đã làm cho chúng ta thấy và hiểu.
Có thể tóm tắt đoạn văn này như sau: yêu thương nghĩa là chọn sự sống và sự thật. Nếu những từ này không còn mang trọn vẹn ý nghĩa đầy đủ và sâu xa mà chúng có đối với Gioan, thì ít ra chúng ta hãy làm cho chúng trở nên hấp dẫn bằng cách ban cho chúng tất cả sự tươi mới và chiều rộng mà Chúa Giêsu đã mạc khải.